پنجابی بولی دی وسعت دا اندازہ ایس حقیقت توں لایا جا سکدا اے کہ اج وی پنجابی صوفی شاعراں نوں سپت سندھو دیاں ساریاں قوماں (سندھی براہوی سمیت) محبت تے عقیدت نال پڑھدے تے سمجھدے نیں سچ اے وے کہ اج جے پنجابی بولی زندہ اے تے ایس وچ ساڈے پنجابی صوفی شاعراں تے بزرگاں دا وڈا ھتھ اے .. پنجابی زبان د اک ۱ معیاری ، اٹھ ۸ ضمنی تے اکتی ۳۱ ذیلی لہجے نیں . زبان یاں بولی جنے وڈے علاقے وچ بولی جاندی ھووے گی اوھدے بولن والے وی اوس حساب نال بوھتے تے لہجے وی بوھتے ھوندے نیں . انگریزی ، چینی ، عربی ، ھندی دنیاں دیاں وڈیاں زباناں نیں تے ایناں دے ضمنی یاں ذیلی لہجے وی ایس حساب نال بوھتے نیں ، ایسے طراں پنجابی وی اک وڈے علاقے دی وڈی قوم دی بولی اے ، پنجابی دنیاں دی نوں ویں ۹ نمبر تے وڈی زبان اے تے پنجابی زبان دے وی اک ۱ معیاری ۸ ضمنی تے ۳۱ ذیلی لہجے نیں . جھنگوچی لہجہ پنجابی بولی دا سبھ توں قدیم لہجہ منیا جاندا اے ، جھنگوچی رہتل شاعری دا پنجابی بولی تے بوھت گہرا تے پکا اثر اے، ماجھا لہجہ پنجابی زبان دا سبھ توں وڈا لہجہ اے، پنجابی وچ ماجھا مرکز / وچکار نوں آکھیا جاندا اے ، پنجاب دے ماجھے / مرکزی علاقے دی لہجے نوں ماجھے دا لہجہ یاں بولی آکھدے نیں ، ماجھے دا علاقہ چڑھدے پنجاب دے ۴ تے لہندے پنجاب دے ۱۶ ضلعیاں تے جڑیا اے ، اے لہجہ اتر پردیش ممبئی دلی تائیں بولیا تے سمجھیا جاندا اے . ماجھے دے لہجے نوں ۸ ضمنی لہجیاں وچ ونڈیا گیا اے ؛ ۱. جھنگوچی ۲. مالوی ۳. دوآبی ۴. ڈوگری ۵. پہاڑی ۶. پوٹھوہاری ۷. ھندکو ۸. شاہ پوری ۱. جھنگوچی، پنجاب دا سبھ توں قدیم لہجہ تے اصل پنجابی جھنگوچی بار دے علاقیاں ساندل ، کرانا ، نیلی ، گنجی بار وچ بولیا جاندا اے ، پنجابی وچ بار جنگل نوں آکھدے نیں ایس لئی جنگل دی نسبت ایس لہجے نوں جانگلی وی آکھیا جاندا اے جہڑا اجکل پسند نئیں کیتا جاندا ، جھنگوچی دا علاقہ پنجابی رہتل ثقافتی ورثے ادب تے شعر شاعری دا علاقہ اے ، ھیر رانجھا ، مرزا صاحبہ ورگیاں لازوال عشق دیاں داستاناں ایس خطے تے لہجے نال جڑیاں نیں ، ایس لہجے نوں ٹھیٹھ پنجابی تے ابھیچری وی آکھیا جاندا اے ، پنجابی صوفی شاعراں بزرگاں دی شاعری بوھتا کرکے ایس لہجے وچ اے . جھنگ دی وجہ توں اے جھنگوچی مشھور اے ، جھنگ ، فیصل آباد ، چنیوٹ ، ٹوبہ ٹیک سنگھ ، ساہیوال ، اوکاڑہ ، پاکپتن ، خانیوال ، لودھراں ، وہاڑی تے بہاول نگر ایس لہجے دے علاقے نیں . پنجابی دے ذیلی اکتی ۳۱ لہجے ، ۱. ۱۔ پوادھی ۲۔ بانوالی ۳۔ بھٹیانی ۴۔ باگڑی ۵۔ لبانکی ۶۔ کانگڑی ۷۔ چمبیالی ۸۔ پونچھی ۹۔ گوجری ۱۰۔ آوانکاری ۱۱۔ گھیبی ۱۲۔ چھاچھی ۱۳۔ سوائیں ۱۴۔ پشوری/پشاوری ۱۵۔ جاندلی ۱۶. روھی ۱۷۔ دھنی ۱۸۔ چکوالی ۱۹۔ بھیروچی ۲۰۔ تھلوچی /تھلی ۲۱۔ ڈیرہ والی ۲۲۔ بار دی بولی ۲۳۔ وزیرآبادی ۲۴۔ رچنوی ۲۵۔ جٹکی ۲۶۔ چناوری ۲۷۔ کاچی / کاچھڑی ۲۸۔ ملتانی ۲۹۔ جافری/کھیترانی ۳۰۔ ریاستی / بہاولپوری ۳۱۔ راٹھی / چولستانی۔ «افضل پنجابی» پنجابی گریجویٹس فورم انٹرنیشنل.PGF Int

 پنجابی بولی دی وسعت دا اندازہ ایس حقیقت توں لایا جا سکدا اے کہ اج وی پنجابی صوفی شاعراں نوں سپت سندھو دیاں ساریاں قوماں (سندھی براہوی سمیت) محبت تے عقیدت نال پڑھدے تے سمجھدے نیں سچ اے وے کہ اج جے پنجابی بولی زندہ اے تے ایس وچ ساڈے پنجابی صوفی شاعراں تے بزرگاں دا وڈا ھتھ اے ..

پنجابی زبان د اک ۱ معیاری ، اٹھ ۸ ضمنی تے اکتی ۳۱ ذیلی لہجے نیں .

زبان یاں بولی جنے وڈے علاقے وچ بولی جاندی ھووے گی اوھدے بولن والے وی اوس حساب نال بوھتے تے لہجے وی بوھتے ھوندے نیں .

انگریزی ، چینی ، عربی ، ھندی دنیاں دیاں وڈیاں زباناں نیں تے ایناں دے ضمنی یاں ذیلی لہجے وی ایس حساب نال بوھتے نیں ، ایسے طراں پنجابی وی اک وڈے علاقے دی وڈی قوم دی بولی اے ، پنجابی دنیاں دی نوں ویں ۹ نمبر تے وڈی زبان اے تے پنجابی زبان دے وی اک ۱ معیاری ۸ ضمنی تے ۳۱ ذیلی لہجے نیں .

جھنگوچی لہجہ پنجابی بولی دا سبھ توں قدیم لہجہ منیا جاندا اے ، جھنگوچی رہتل شاعری دا پنجابی بولی تے بوھت گہرا تے پکا اثر اے،

ماجھا لہجہ پنجابی زبان دا سبھ توں وڈا لہجہ اے،

پنجابی وچ ماجھا مرکز / وچکار نوں آکھیا جاندا اے ، پنجاب دے ماجھے / مرکزی علاقے دی لہجے نوں ماجھے دا لہجہ یاں بولی آکھدے نیں ، ماجھے دا علاقہ چڑھدے پنجاب دے ۴ تے لہندے پنجاب دے ۱۶ ضلعیاں تے جڑیا اے ، اے لہجہ اتر پردیش ممبئی دلی تائیں بولیا تے سمجھیا جاندا اے . 

ماجھے دے لہجے نوں ۸ ضمنی لہجیاں وچ ونڈیا گیا اے ؛

۱. جھنگوچی

۲. مالوی

۳. دوآبی

۴. ڈوگری

۵. پہاڑی

۶. پوٹھوہاری

۷. ھندکو

۸. شاہ پوری

۱. جھنگوچی،

پنجاب دا سبھ توں قدیم لہجہ تے اصل پنجابی جھنگوچی بار دے علاقیاں ساندل ، کرانا ، نیلی ، گنجی بار وچ بولیا جاندا اے ، پنجابی وچ بار جنگل نوں آکھدے نیں ایس لئی جنگل دی نسبت ایس لہجے نوں جانگلی وی آکھیا جاندا اے جہڑا اجکل پسند نئیں کیتا جاندا ،

جھنگوچی دا علاقہ پنجابی رہتل ثقافتی ورثے ادب تے شعر شاعری دا علاقہ اے ، ھیر رانجھا ، مرزا صاحبہ ورگیاں لازوال عشق دیاں داستاناں ایس خطے تے لہجے نال جڑیاں نیں ، ایس لہجے نوں ٹھیٹھ پنجابی تے ابھیچری وی آکھیا جاندا اے ، پنجابی صوفی شاعراں بزرگاں دی شاعری بوھتا کرکے ایس لہجے وچ اے . جھنگ دی وجہ توں اے جھنگوچی مشھور اے ، جھنگ ، فیصل آباد ، چنیوٹ ، ٹوبہ ٹیک سنگھ ، ساہیوال ، اوکاڑہ ، پاکپتن ، خانیوال ، لودھراں ، وہاڑی تے بہاول نگر ایس لہجے دے علاقے نیں .

 پنجابی دے ذیلی اکتی ۳۱ لہجے ،

۱.

۱۔ پوادھی 

۲۔ بانوالی 

۳۔ بھٹیانی 

۴۔ باگڑی 

۵۔ لبانکی 

۶۔ کانگڑی 

۷۔ چمبیالی 

۸۔ پونچھی 

۹۔ گوجری 

۱۰۔ آوانکاری 

۱۱۔ گھیبی 

۱۲۔ چھاچھی 

۱۳۔ سوائیں 

۱۴۔ پشوری/پشاوری 

۱۵۔ جاندلی 

۱۶. روھی

۱۷۔ دھنی 

۱۸۔ چکوالی 

۱۹۔ بھیروچی

۲۰۔ تھلوچی /تھلی 

۲۱۔ ڈیرہ والی 

۲۲۔ بار دی بولی 

۲۳۔ وزیرآبادی 

۲۴۔ رچنوی 

۲۵۔ جٹکی 

۲۶۔ چناوری 

۲۷۔ کاچی / کاچھڑی 

۲۸۔ ملتانی

۲۹۔ جافری/کھیترانی 

۳۰۔ ریاستی / بہاولپوری 

۳۱۔ راٹھی / چولستانی۔ 

«افضل پنجابی»

پنجابی گریجویٹس فورم انٹرنیشنل.PGF Int