«سندھی زبان بارے جانکاری »
سندھی زبان دنیا دی 46 ویں وڈی زبان اے تے دنیا دی %0.39 آبادی دی پہلی بولی اے ،
وادئ سندھ وچ711ھجری اسلام دے آن توں پہلاں ایس علاقے وچ بولی جان والی بولی عربی تے فارسی اکھراں دے بغیر بولی جاندی سی اسلام دے آن تو باد ایس وچ عربی تے فارسی دے اکھر وی رل گئے جیس دی وجہ توں ایس دی تریخی تے ثقافتی اھمیت ھور ودھ گئی.
17ویں تے 18ویں صدی وچ اے ادب دی مشھور زباناں وچ شامل ھو گئی جد صوفی شاعر تے بزرگ شاه عبدالطیف بھٹائی (1752-1689) تے سچل سرمست (1827-1739)سمیت بوہت سارے دوجے صوفی شاعراں نیں ایس بولی وچ آپنی شاعری نال اللہ تعالیٰ تے انسان دے تعلق دی پرچار کیتی.
کاروباری سندھی لکھن لئی دیواناگری تے لنڈا سکرپٹ(لپی) ورتیا جاندا سی جد کہ ادب تے مذہبی لکھت لئی فارسی سکرپٹ (لپی) ابوالحسن سندھی تے گورمکھی ورتیا جاندا سی.خدا آبادی تے شکارپوری سکرپٹ وی ایہدے لئی ورتے گئے.
سن 1868وچ بمبئی پریزیڈینسی نیں نارائن جگ ناتھ واڈئیا نوں سندھی ابجد خداآبادی سکرپٹ وچ بدلن لئی مقرر کیتا جیس وجہ توں مسلم اکثریت بوہت مشتعل ھوئی حالات کافی خراب ھون تے بمبئی پریزیڈینسی دے انگریز ذمہ داراں نوں باراں واری مارشل لاء وی لانا پیا .
برطانوی دور 19ویں صدی وچ متنازعہ ھون دے باوجود عربی رسم الخط تے فارسی اکھر پٹی دے اکھر لے کے موجودہ 52 اکھراں والی سندھی اکھر پٹی بنائی گئی جہڑی اج وی ورتی جا رئی اے ، ایس اکھر پٹی وچ عربی فارسی اکھراں توں علاوہ اٹھاراں نویں اکھر رلائے گئے جہڑے اکو جئی واج پر دو مختلف معنی رکھن والے اکھراں لئی ورتے جاندے نیں،
او اٹھاراں اکھر اے نیں (ڄ ٺ ٽ ٿ ڀ ٻ ڙ ڍ ڊ ڏ ڌ ڇ ڃ ڦ ڻ ڱ ڳ ڪ)
سندھی زبان دے بولے جان والے لہجے
۱ . سروکی ، یاں سرائی جینوں سن باٹھ توں باد سرائیکی دا ناں دتا گیا اپر سندھ وچ بولیا جاندا اے.
۲ . وچولی وسطی یاں سینٹرل سندھ وچ بولیا جان والا لہجہ اے.
۳ . لاڑی لوور سندھ یاں لاڑ دے علاقے وچ بولیا جان والا لہجہ اے .
۴. لاسی مغربی سندھ، لسبیلہ کوہستاں دے بلوچستان والے علاقیاں وچ بولیا جان والا لہجہ اے.
۵ . تھری یاں تھریلی جینوں ڈھاٹکی وی آکھیا جاندا اے تھر دے صحراء جیسلمیر راجھستان تائیں بولی جاندی اے.
۶ . کچھی یاں کچی کچھ دے علاقے جنوبی سندھ کاٹھیاواڑ گجرات وچ بولیا جان والا لہجہ اے.
(((پی این ایف سندھ زون))))
Comments
Post a Comment